Hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số” do thành phố Đà Nẵng phát động, “Bình dân học AI” là chuyên mục các bài viết “dễ đọc, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ áp dụng” về AI với mong muốn giúp mọi người ứng dụng AI một cách dễ dàng vào cuộc sống hằng ngày. Để theo dõi toàn bộ chuyên mục, hãy truy cập: https://binhdanhocvuso.danang.gov.vn/ hoặc https://binhdanai.1022.vn/!
Podcast
Ngày xưa, con cái là món quà trời ban. Giờ, công nghệ giúp gói món quà ấy bằng cách khác.
Công nghệ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) đang bước vào kỷ nguyên mới: robot cắm kim thay bác sĩ, AI chọn tinh trùng khỏe như chọn cầu thủ đá World Cup. Kết quả? Hy vọng nở hoa cho hàng triệu cặp đôi hiếm muộn trên toàn thế giới.
Câu chuyện bắt đầu ở Mexico City
Tháng 6 nọ, cô Alin Quintana, 34 tuổi, lại bước vào phòng khám Hope IVF với trái tim vừa hy vọng, vừa… sợ thất vọng. Sau 8 năm, 96 lần thử IVF mà vẫn chưa có tin vui, cô gần như muốn bỏ cuộc. Nhưng lần này, người giúp cô không phải bác sĩ, mà là một robot AI biết “thụ tinh”!
Đúng vậy, bạn không nghe nhầm đâu – robot giờ cũng có thể “giúp người ta có con”. Và không phải theo kiểu phim viễn tưởng, mà là khoa học thật 100%.
Khi AI và y học “phải lòng” nhau
Từ cuối những năm 1970, IVF (thụ tinh trong ống nghiệm) đã giúp hơn 13 triệu em bé ra đời. Nhưng làm IVF cũng lắm công phu: chọn trứng, chọn tinh trùng, tiêm tinh trùng vào trứng sao cho chuẩn. Mà bạn biết rồi đấy, trứng thì nhỏ hơn hạt gạo mấy chục lần, nên chỉ cần lệch tay chút thôi là… “toi”!
Vì thế, tỷ lệ thành công chỉ khoảng 50%, dù bác sĩ có “mát tay” cỡ nào. Thế là các nhà khoa học mới nghĩ: “Hay để robot làm, vì robot không run tay, không buồn ngủ, cũng chẳng bị cảm xúc chi phối.”
Trong ba năm qua, ít nhất 20 em bé đã ra đời hoàn toàn nhờ robot AI, mà con người chỉ đứng ngoài… quan sát. AI dùng mắt máy kiểu “xe tự lái” để chọn ra chú tinh trùng khỏe nhất, sau đó cánh tay robot nhẹ nhàng đưa tinh trùng vào trứng, chuẩn từng micromet – chính xác đến mức con người phải gọi bằng “thầy”.
Gặp Aura – cô robot mát tay ở Mexico
Aura là robot IVF do startup Conceivable Life Science tạo ra. Dù công ty đóng ở New York, nhưng “cha đẻ” lại là bác sĩ người Mexico Alejandro Chávez-Badiola – ông này ấp ủ giấc mơ giúp các cặp hiếm muộn có con với chi phí thấp nhất.
Aura có thể tự làm 205 bước mà trước đây cần cả đội chuyên viên phôi học, từ xử lý trứng, chọn tinh trùng đến nuôi phôi. Tưởng tượng như cô robot này vừa là kỹ thuật viên, vừa là nhà khoa học, vừa là… bà mụ!
Bác sĩ Chávez-Badiola nói vui: “Tôi muốn tái tạo đôi tay vàng của các chuyên gia IVF giỏi nhất – bằng robot!”
Và đúng là “tay nghề” Aura không đùa được đâu. Hệ thống tự động của ông giúp giảm sai sót, tăng độ chính xác, lại rẻ hơn, khiến nhiều cặp đôi nghèo ở Mexico có cơ hội làm cha mẹ.
Từ một bài toán đếm tế bào đến công ty tỷ đô
Câu chuyện bắt đầu năm 2016. Một cặp vợ chồng trẻ đến nhờ bác sĩ Chávez-Badiola, sức khỏe tốt mà hai lần IVF vẫn trượt. Ông bèn cho ghi lại toàn bộ quy trình, đếm từng tế bào trong phôi. Các kỹ thuật viên kêu trời: “Bác ơi, việc này lâu lắm!”
Thế là ông nhận ra – “vấn đề là toán học”. Ông bắt tay với mấy chuyên gia máy tính để dạy AI cách đếm và phân tích nhanh hơn người. Kết quả: AI nhận diện phôi khỏe mạnh chính xác hơn con người 11,6%!
Chưa dừng lại, họ huấn luyện AI “đọc vị” tinh trùng. AI phát hiện ra kiểu bơi xoáy tít là dấu hiệu của tinh trùng khỏe – điều mà trước giờ chưa ai để ý. Nhờ vậy, tỷ lệ phôi đạt chuẩn tăng thêm 12%.
Đến năm 2022, ông bắt tay với hai đối tác Mỹ để lập Conceivable Life Science. Thử nghiệm trên chuột thành công, họ chuyển sang người. Và dù chưa “vượt mặt” con người, nhưng AI làm việc ngang ngửa với các phòng lab trung bình – nghĩa là rất ổn.
Tháng 9 vừa rồi, công ty gọi vốn được 50 triệu USD. Mấy ông sáng lập tuyên bố: “Chúng tôi sẽ thay đổi hoàn toàn IVF bằng robot AI!” – nghe đúng kiểu phim Hollywood luôn.
Khi phép màu chạm đến đời thật
Tất nhiên, chuyện robot “tạo người” cũng khiến nhiều người ở Mexico nhăn mặt, đặc biệt là phía tôn giáo. Nhưng với những ai đã chờ con cả đời, như chị Noemi Pichardo, thì AI là phép màu.
Giờ chị đã mang thai tuần thứ 22, hạnh phúc kể: “Chúng tôi giấu cả nhà vì sợ bị phản đối. Nhưng thật khó tin, AI đã làm điều mà con người không thể.”
Tính đến nay, có 125 phụ nữ đã tham gia thử nghiệm hệ thống Aura – những người tiên phong trong kỷ nguyên “AI làm bà mụ”.
Và cô Alin Quintana – người từng thất bại 96 lần – giờ đang mang thai 17 tuần. Cô cười: “Sau này tôi sẽ kể cho con nghe rằng, con là một trong những em bé đầu tiên được tạo ra nhờ robot. Con là phép màu của công nghệ – và là niềm tin của mẹ.”
AI giúp con người tạo ra sự sống
Robot AI giờ không chỉ biết vẽ tranh, làm thơ, mà còn giúp tạo ra con người thật.
Không phải để thay thế tình yêu hay bản năng làm cha mẹ – mà để đem lại cơ hội cho những ai tưởng chừng đã hết hy vọng. Ranh giới giữa người và máy có thể mờ đi,
nhưng giữa hi vọng và hạnh phúc – AI vừa giúp con người tô lại đường nét rực rỡ nhất.
Nguồn tham khảo:
Gọi Tổng Đài 1022
Thụ tinh nhờ AI kinh phí hết bao nhiêu ạ?
Rất bổ ích
nhờ công nghệ AI hỗ trợ tôi rất nhiều trong công việc
Bài học rất hữu ích
Giúp gì cho toi
Bài viết rất thiết thực, hữu ích
Bài viết thiết thực, hữu ích
Hay quá
Hay
tốt
Al giúp ích rất nhiều cho con người
Công dụng của AI rất nhiều
Bài viết hay